Nederland is momenteel slechter voorbereid op een pandemie dan voor de coronaperiode. Er is met ongeveer 850 ICbedden een beduidend lagere basiscapaciteit dan vijf jaar geleden, toen nog 1150 bedden beschikbaar waren. Structurele investeringen van 300 miljoen euro door het vorige kabinet om de capaciteit van de GGDs en het RIVM te versterken n de ICcapaciteit op niveau te houden, worden door de huidige coalitie vooralsnog grotendeels ongedaan gemaakt.ppZorgminister Agema heeft toegezegd deze bezuinigingen te repareren, maar duidelijkheid over de financile dekking geeft het ministerie van Volksgezondheid nog niet.ppHet verbeteren van de nationale crisisorganisatie, een belangrijke aanbeveling van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, is daarmee ingewikkelder geworden. Er wordt weliswaar een nieuwe organisatie opgetuigd die bij een nieuwe pandemie de regie moet voeren, maar deze Landelijke Functie Opschaling Infectieziektebestrijding zal minder effectief zijn. Nieuw personeel dat plannen en draaiboeken voor grootschalige crises moet maken komt er immers niet vanwege de bezuinigingen.ph2Anticipatie cruciaalh2pOok blijft onzeker of er een goed informatiesysteem komt waarmee gevaarlijke virusuitbraken op tijd worden opgemerkt of voorspeld. Denemarken kon dankzij zon systeem minder ingrijpende lockdowns opleggen omdat infectiegolven voorspelbaarder waren.ppDit systeem is onmisbaar voor ziekenhuizen om te anticiperen op een infectiegolf. Als er bijvoorbeeld een uitbraak in NoordBrabant is, kunnen ziekenhuizen elders alvast reguliere patinten overnemen zodat er in Brabant capaciteit vrijkomt.ppDe beschikbare capaciteit slimmer gebruiken wordt gezien als een belangrijke les die niet vergeten mag worden. Lockdowns werden voornamelijk ingesteld om te voorkomen dat ziekenhuizen zouden worden overweldigd. Het capaciteitsvraagstuk wordt belangrijker omdat ziekenhuizen berhaupt minder capaciteit hebben. Toenemende personeelstekorten beperken het aantal handen dat aan bedden beschikbaar is.ph2Financieringsmethode beperkt aantal ICbeddenh2pDaarnaast zorgt het zorgfinancieringssysteem ervoor dat het aantal ICbedden afneemt. Op het hoogtepunt van de pandemie kon worden opgeschaald naar 1600 ICbedden, zegt Bart Ramakers, voorzitter van de vereniging van ICartsen. Dat lukt nu niet meer, want de manier waarop betalingen van zorgverzekeraars zijn geregeld maakt opschalen problematisch.ppZorgverzekeraars betalen alleen voor bezette ICbedden. Een bed met een patint levert een ziekenhuis dus geld op, een leeg bed is een kostenpost. Ziekenhuizen proberen in normale tijden een bedbezetting van 80 procent aan te houden, want dan is er altijd een bed beschikbaar. Maar het aantal bedden voor het geval van een pandemie structureel uitbreiden, waardoor nog meer bedden langdurig ongebruikt zouden blijven, is eigenlijk onbetaalbaar voor ziekenhuizen.ppAls er na de pandemie nog steeds veel ICzorg nodig zou zijn, dan zou het aantal bedden automatisch stijgen omdat het ziekenhuizen inkomsten oplevert. Maar het omgekeerde gebeurt. De kwaliteit van ziekenhuiszorg wordt steeds beter. Dus er zijn minder complicaties en daarom minder patinten voor de IC, zegt Ramakers.ppOok wordt nog scherper gekeken of ICzorg wel nodig of goed is voor een patint. Deze manier van werken leidt er ook toe dat er onder normale omstandigheden steeds minder ICpatinten zijn. Het gevolg is andermaal: minder geld om onbezette bedden en voldoende personeel in de lucht te houden.ppExtra financiering van zorgverzekeraars om onbezette bedden te bekostigen en voldoende capaciteit te garanderen in het geval van een pandemie, gaat in tegen hun opdracht: zij moeten de zorgpremie zo laag mogelijk houden.ph2Beschikbaarheidsbekostiging oplossingh2pWaar we naartoe moeten is een beschikbaarheidsbekostiging vanuit de overheid, zegt Ramakers. Zoals bij de brandweer, dat we als maatschappij zeggen: We betalen extra zodat er in geval van nood altijd kan worden geleverd. Voor ons betekent het dat we meer ongebruikte bedden n mensen kunnen bekostigen die we bij een pandemie hard nodig zullen hebben.ppRamakers benadrukt dat extra ICpersoneel tijdens rustige periodes op andere afdelingen kan worden ingezet. Dus patinten zullen er altijd profijt van hebben.ppAgema heeft toegezegd een beschikbaarheidsbijdrage te onderzoeken. Maar ook hier is onzeker of de coalitie dit geld wil geven. Vanuit de medische wereld, de GGD en de Onderzoeksraad voor Veiligheid wordt gezegd dat het kabinet eigenlijk weinig keus heeft.ppHet uitstellen van normale zorg, zoals we tijdens de pandemie deden voor meer coronacapaciteit, wordt niet meer geaccepteerd door de maatschappij, verwacht Ramakers. Dat betekent dat er bij een nieuwe pandemie minder ruimte zal zijn voor patinten met een ernstige virusinfectie. Dan krijg je de maatschappelijk gevoelige vraag: Wie krijgt wel zorg en wie niet. Ik ben benieuwd of politieke leiders dan bereid zullen zijn om die vraag te beantwoorden.p

They can’t just wait for Trump’s screw-ups to bring him down.