#ElhuyarAldizkaria
📢Kalean da #ElhuyarAldizkaria-ren zenbaki berria!

Ohikoa da icebergaren irudia erabiltzea errealitatearen zati bat ezkutuan geratzen dela adierazteko. Helburu hori bera du Elhuyar aldizkariaren azalak.

👉Harpidetu eta etxean jasoko duzu. 28 € urtean:
zientzia.eus/harpidetza/
December 3, 2025 at 4:14 PM
#Nobel Sariak #ElhuyarAldizkaria
Medikuntzako Nobel Saria, immunitate-sistema nola kontrolatzen den argitzeagatik
Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell eta Shimon Sakaguchi ikertzaileek jasoko dute 2025eko Fisiologia edo Medikuntzako Nobel Saria
Medikuntzako Nobel Saria, immunitate-sistema nola kontrolatzen den argitzeagatik
Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell eta Shimon Sakaguchi ikertzaileek jasoko dute 2025eko Fisiologia edo Medikuntzako Nobel Saria, “tolerantzia immunologiko periferikoan egindako aurkikuntzengatik". Nobel Akademiak azaldu duenez, gorputzaren immunitate-sistemak kontrol zorrotza dauka, norberaren molekulak eta arrotzak bereizteko, eta, hala, organo et
aldizkaria.elhuyar.eus
October 6, 2025 at 10:50 AM
#NobelSariak #ElhuyarAldizkaria
FISIOLOGIA EDO MEDIKUNTZA
Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell eta Shimon Sakaguchi “toleratzia immunologiko periferikoan egindako aurkikuntzengatik"
Laster, informazio guztia, Elhuyar aldizkarian eta zientzia.eus atarian
October 6, 2025 at 9:34 AM
#ElhuyarAldizkaria
Munduaren bizigarritasuna, arriskuan
Muga planetarioak eta ongizate soziala bateratzen dituen eredua aurkeztu dute. Irtenbidea: ekonomia etengabeko hazkundetik aldentzea, eta giza ongizatera eta planetaren osasunera hurbiltzea
Munduaren bizigarritasuna, arriskuan
Muga planetarioen eredua osatzeko eta egoeraren analisia hobetzeko helburuz, ongizate sozialarekin lotutako oinarrizko alderdiak barneratzen dituen uztaia (donuta) aurkeztu du DEAL laborategiak (Doughnut Economics Action Lab, Oxford, Erresuma Batua). Uztai horren arabera, mundua desorekatuta dago, eta bizigarritasuna arriskuan dago, hainbat alderdi
aldizkaria.elhuyar.eus
October 1, 2025 at 3:00 PM
#ElhuyarAldizkaria
Usue Mori Carrascal V. Gladys Sariaren irabazlearen lekukotza Elhuyar aldizkarian: “Iraultza feminista bat ikusteak zientzian; horrek egingo lidake ilusio gehien”
“Iraultza feminista bat ikusteak zientzian; horrek egingo lidake ilusio gehien”
Usue Mori Carrascal (Donostia, 1987) Matematikan lizentziatua da eta hainbat master egin ditu, besteak beste, modelizazio matematikoan, sistema adimendunetan eta irakaskuntzan. EHUko irakasle agregatua da, Konputazio Zientziak eta Adimen Artifiziala sailean, eta akademiatik harago ere lan handia egiten du, adimen artifiziala gizartearen benetako beha
aldizkaria.elhuyar.eus
September 26, 2025 at 9:30 AM
#ElhuyarAldizkaria
PFAS substantziak detektatu dituzte Gipuzkoako haurren odolean.
EHUren azterketaren arabera adingabeetan aurkitutako PFAS mailek ez dakarte arrisku larririk, baina jarraipena behar dute
PFAS substantziak detektatu dituzte Gipuzkoako haurren odolean
Urola eta Goierri eskualdeetako adingabeen odolean PFAS substantziak atzeman ditu EHUk, Biogipuzkoarekin eta Osasun Publikoko Sailarekin lankidetzan. Berehalako osasun-arriskurik ikusi ez badute ere, jarraipen handiagoa egitea gomendatu dute, esposizioa eta haren ondorioak kontrolatzeko. Gainera, indarrean dagoen araudia eguneratzea eskatzen dute.
aldizkaria.elhuyar.eus
September 24, 2025 at 7:23 AM
#ElhuyarAldizkaria
🔴 Trumpen gobernuak parazetamola ez hartzeko aholkatu die haurdunei. Alabaina, ez dago ebidentziarik autismoa parazetamolarekin erlazionatzeko
Ez dago ebidentziarik autismoa parazetamolarekin erlazionatzeko
Trumpen gobernuak haurdunei parazetamola ez hartzea gomendatu nahi die, autismoa eragiten duelakoan. Gobernuaren adierazpenak larritasuna eragin du populazioaren artean, eta kezka handia piztu du zientzilarien artean, aholkua ofiziala bihurtzen bada, ebidentzia zientifikoaren kontrakoa izango delako. Izan ere, ez dago ebidentzia garbirik baieztatze
aldizkaria.elhuyar.eus
September 23, 2025 at 6:05 AM
#ElhuyarAldizkaria
Prime editing izeneko geneen edizio-sistema nabarmen hobetu dute MITeko ikertzaile batzuek. Asko murriztu dute edizioan akatsak sartzeko probabilitatea.
Geneak editatzeko teknika bat nabarmen hobetu dute
Prime editing izeneko geneen edizio-sistema nabarmen hobetu dute MITeko ikertzaile batzuek. Asko murriztu dute edizioan akatsak sartzeko probabilitatea. Horrek aukera eman lezake hainbat gaixotasun genetikorentzako tratamendu seguruagoak eta fidagarriagoak garatzeko. 2019an aurkeztu zuten Prime edizioa: CRISPRen oinarritutako sistema, hura baino
aldizkaria.elhuyar.eus
September 22, 2025 at 6:00 AM
#ElhuyarAldizkaria AZKEN ZENBAKIA

GAI LIBREAN: Osasun mentalaren genero-desberdintasuna tratatzeko ahalduntze-pilulak emakumeentzat. Amaia Cuesta zigorragaren eskutik
aldizkaria.elhuyar.e...

Aldizkaria osorik eta harpidetza:
Osasun mentalaren genero-desberdintasuna tratatzeko ahalduntze-pilulak emakumeentzat
Emakume ez dela jaiotzen eta egin egiten dela zioen Simone de Beauvoir-ek, emakumearen zapalkuntzaren oinarrian feminitatearen eraikuntza kulturala ipinita. Feminitateak, hari kultural, historiko eta sozialez ehundutako kontzeptuak, bere errealitate konplexua islatzen eta desitxuratzen duen ispilu bat du medikuntzan. Historikoki, patologizatu egin
aldizkaria.elhuyar.eus
September 16, 2025 at 7:00 AM
#ElhuyarAldizkaria AZKEN ZENBAKIA

GAI LIBREAN: "Pentsamendu konputazionala mahai-jokoen bidez", @deusto.bsky.social ko ikertzaileen eskutik.
aldizkaria.elhuyar.eus/gai-librean/...

Aldizkaria osorik eta harpidetza: aldizkaria.elhuyar.eus/azken-zenbak...
Pentsamendu konputazionala mahai-jokoen bidez
Zergatik ikasi pentsamendu konputazionala programatzaileak ez bagara? Gaur, inoiz baino gehiago, arazoak logikaz eta sormenez ulertu eta ebatzi behar ditugu. LOMLOEk ikasgeletan txertatzen du, eta jol...
aldizkaria.elhuyar.eus
September 15, 2025 at 11:38 AM
#ElhuyarAldizkaria
Mahatsen, laranjen eta oliben azpi-produktuekin pentsu jasangarriak egin dituzte @azti.bsky.social-k koordinatu duen nazioarteko lankidetza batean.
Mahatsen, laranjen eta oliben azpiproduktuekin pentsu jasangarriak egin dituzte
Mahatsen, laranjen eta oliben azpi-produktuekin pentsu jasangarriak egin dituzte AZTIk koordinatu duen nazioarteko lankidetza batean. Prozesu berritzaileen bidez, elikagai-industriako azpiproduktu horien digerigarritasuna eta nutrizio-profila hobetzea lortu dute, animalien dietarako egokiak izan daitezen. NEWFEED proiektuan ikerketa-zentroak eta
aldizkaria.elhuyar.eus
September 15, 2025 at 7:23 AM
#ElhuyarAldizkaria AZKEN ZENBAKIA
GAI LIBREAN: Euskarazko eta gaztelaniazko kontra-narratiben sorkuntza automatikoa
*Ikergazte kongresuan Ingeniaritza eta Arkitektura saileko arloan saritutako lana @ueu-orokorra.bsky.social
aldizkaria.elhuyar.eus/gai-librean/...
Euskarazko eta gaztelaniazko kontra-narratiben sorkuntza automatikoa
Azken urteetan, gorroto-diskurtsoaren (GD) presentzia areagotu da komunikabideetan, sare sozialek sortzen duten anonimizazioak bultzatuta. GDa “talde jakin baten aurkako gorrotoa adierazteko era...
aldizkaria.elhuyar.eus
September 12, 2025 at 8:08 AM
#ElhuyarAldizkaria AZKEN ZENBAKIA
Medikuntzan emakumeak ez baztertzeko neurriak hartu dira azken urteotan. Batzuek, baina, zalantzan jartzen dute neurri horien egokitasuna. Ainitze Labakak eta Arantza Etxeberriak beren ikuspegia eman dute, analisi banatan:
Sexua eta generoa medikuntzan
Agerikoa da emakumeak baztertuta egon direla medikuntzan eta ikerketa medikoetan, izan sexu-­ezaugarriengatik, izan generoarengatik. Horrek ondorio kaltegarriak ekarri dizkie emakume gisa identifikatzen direnei. Kalte horiek saihesteko eta diskriminazioa gainditzeko, adostasun zabala jaso dute sexua eta generoa arlo medikoan aintzat hartzeko eman d
aldizkaria.elhuyar.eus
September 10, 2025 at 11:05 AM
#ElhuyarAldizkaria
Aerosorgailu eolikoetan oinarritutako sare elektrikoak egonkorrago egiteko kontrol-sistema berriak proposatu ditu @UNavarra-ko ikertzaile batek.
Eolikoetan oinarritutako sareak egonkorrago egiteko modu bat proposatu dute
Aerosorgailu eolikoetan oinarritutako sare elektrikoak egonkorrago egiteko kontrol-sistema berriak proposatu ditu Nafarroako Unibertsitate Publikoko ikertzaile batek. Kontrol-sistema horiekin turbina eolikoak gai dira modu autonomoagoan jarduteko eta itzalaldietan sarea berrezartzen laguntzeko. Iker Oraá Iribarren industria-ingeniariak parke eol
aldizkaria.elhuyar.eus
September 9, 2025 at 8:06 AM