YouTube video by The Lincoln Project

De ongekende ruzie tussen de Amerikaanse president Trump, vicepresident Vance en de Oekraense president Zelensky van gisteravond in het Witte Huis zal grote gevolgen hebben voor Europa. Duidelijker dan ooit is nu geworden dat Europa voor zijn veiligheid zijn eigen boontjes zal moeten doppen, zeggen deskundigen.ppHet conflict betekent een nieuwe klap voor Europa in een hectische maand waarin de barsten in de relatie met de VS zichtbaar werden. De Amerikanen maakten in februari duidelijk dat Europa voor zijn veiligheid niet langer op de VS hoeft te rekenen. Ook deelden ze mee dat de Europeanen niet welkom zijn aan de onderhandelingstafel met Rusland over het beindigen van de oorlog in Oekrane.ppDaar kwam het conflict in de Oval Office bovenop. De gebeurtenissen van gisteren zijn volgens Ren Cuperus van Instituut Clingendael te omschrijven als power play van de Amerikanen. Je zag daar het symbool van de enorme machtsongelijkheid in de nieuwe wereldorde, gebaseerd op het recht van de sterkste. De grote vraag na gisteren is opeens: wil Amerika van Oekrane af of niet Maar ook: onder welke voorwaarden wil Zelensky een staakthetvuren Het gesprek van was heel riskant, en heeft de transAtlantische verhoudingen enorm verslechterd.ppZo kwam het tot een botsing tussen Trump, Vance en Zelensky:ppDefensiespecialist Peter Wijninga van de Haagse denktank HCSS is het daarmee eens. Volgens hem kunnen de gebeurtenissen ertoe leiden dat de Verenigde Staten alle hulp aan Oekrane stopzetten. De Amerikanen leveren een hele mix aan wapensystemen en luchtverdediging. Als die wordt stopgezet, kan Oekrane zich dus niet meer verdedigen tegen die massale luchtaanvallen. Dat is een groot probleem.ppDaarom moet Europa nu aan de bak, vindt Wijninga. Wat dat betreft, vind ik dat we geen keus hebben. Of wij doen het, of we staan Poetin toe dat hij Oekrane uiteindelijk helemaal inneemt. Van dat laatste beweren alle Europese leiders dat ze dat absoluut niet zullen toestaan.ppHet ophalen van de eigen broek begint voor Europa morgen in Londen, waar de Britse premier Starmer, andere Europese leiders en NAVOtopman Rutte het gaan hebben over veiligheidsgaranties voor Oekrane. Volgens Cuperus is het moment gekomen dat Europa een geopolitieke sprong voorwaarts gaat maken. Hoofdrolspelers de komende tijd daarbij zijn Starmer, de Franse president Macron en de waarschijnlijk nieuwe Duitse bondskanselier Merz. Ook Polen hoort daar duidelijk bij met premier Tusk. Nederland speelt vooralsnog een bescheiden rol.ph2MiniNAVOh2pZij smeden een nieuw geopolitiek Europa, omschrijft Cuperus het. Dat gebeurt buiten de officile Europese Unie om, omdat het nadeel van de EU is dat je alle 27 lidstaten op n lijn moet krijgen. In tijden van oorlog en vrede komt de macht terecht bij de afzonderlijke regeringsleiders. De rol van Merz zal daarin belangrijk worden, verwacht Cuperus.ppDat tekende zich deze week al af toen Merz drie dagen na het winnen van de Duitse verkiezingen een verrassingsbezoek bracht aan Macron. In Parijs bespraken de twee iets belangrijks: een nieuw verdedigingsfonds van 200 miljard euro. Ze willen geld loskrijgen om de Europese defensie een enorme impuls te geven, legt Cuperus uit. Ze zijn als het ware een soort miniNAVO aan het bouwen, zonder Amerika. Dat is wat mij betreft onvermijdelijk. We moeten ons eigen plan trekken en dat zie je nu al met een enorme spoedvaart gebeuren.ppHij vindt dat Nederland stevig moet aanhaken bij het nieuwe geopolitieke Europa. Al is een nadeel dat wij, met dit kabinet, met een apolitieke premier Schoof zitten, die ook relatief weinig internationale politieke ervaring heeft. Dat kan Nederland zich in deze tijden van geopolitieke omwenteling eigenlijk niet veroorloven. Dit is ht moment om ook onze belangen in te brengen en te versterken. We leveren zelf ook relatief veel steun aan Oekrane, vergeleken met andere lidstaten. Het zou dan ook heel logisch zijn als Nederland fors meedoet.ph2Tijd voor plan Bh2pDat nieuwe Europa zou zich moeten richten op het leveren van militaire en economische steun aan Oekrane, vindt Wijninga van denktank HCSS. Dat is van cruciaal belang om de strijd in ieder geval tot aan een bestand te kunnen volhouden. Wijninga zegt dat Europa daarna ook moet zorgen voor een troepenmacht die in staat is om een dergelijk bestand te bewaken en veiligheidsgaranties te bieden.ppVolgens de defensiespecialist moet Europa roeien met de riemen die het heeft, maar is het wel belangrijk om krachtig te blijven roeien. Ik hoor allerlei twijfel of we als Nederland aan zon troepenmacht zouden moeten deelnemen, omdat we er zo slecht voor staan. Maar dat soort getwijfel is koren op de molen van het Kremlin. Die wrijven nu in hun handen. Als wij uiteindelijk als Europa bij het wegvallen van Amerika die bal niet oppakken, dan is dat natuurlijk een vreselijke ramp.ppDuidelijk is dat het voor Europa tijd is voor een plan B, zoals Cuperus van Instituut Clingendael het noemt. We moeten nu alles op alles zetten om onszelf te versterken en om veiligheid en welvaart op eigen kracht te kunnen bereiken. Dit is het moment voor Europa om geopolitiek echt volwassen te worden. We moeten proberen om de verhoudingen met de VS goed te houden, maar we moeten ervan uitgaan dat onze vriendschapsrelatie van vroeger voorlopig niet wordt hersteld.p

Hamas heeft drie Isralische gijzelaars vrijgelaten in Gaza. Voor de ogen van een menigte van honderden mensen presenteerde Hamas de drie mannen op een podium. Dat gebeurde in de stad Deir al Balah, in het midden van de Gazastrook.ppHet gaat om drie Isralische burgers: Eli Sharabi 52, Ohad Ben Ami 56 en Or Levy 34. Zij werden ontvoerd op 7 oktober 2023, de dag van de grote terreuraanval door Hamas. Sharabi en Ben Ami werden ontvoerd uit een kibboets, Levy was op het Novamuziekfestival toen hij met geweld werd meegenomen naar de Gazastrook.ppOp live beelden was vanochtend te zien hoe gewapende Hamasleden de drie mannen een podium op begeleiden, waarna ze werden overgedragen aan het Rode Kruis. De Isralirs zagen er dun en uitgemergeld uit.ppVan links naar rechts: Or Levy, Eli Sharabi en Ohad Ben Ami:ppIsral op zijn beurt laat volgens planning vandaag 183 Palestijnse gevangenen vrij. Achttien van hen waren veroordeeld tot levenslange celstraffen voor het plegen van aanslagen 54 anderen waren tot minder lange gevangenisstraffen veroordeeld. De meesten komen uit de Westelijke Jordaanoever. De overigen zijn Gazanen die na 7 oktober waren vastgezet, allen mannen.ppHet gaat om de vijfde uitruil sinds het begin van het staakthetvuren op 19 januari.p

79 landen, waaronder Nederland, spreken zich in een verklaring gezamenlijk uit tegen de sancties die de VS oplegt aan het Internationaal Strafhof ICC in Den Haag. De landen waarschuwen dat de stap van president Trump kan leiden tot straffeloosheid en beschadiging van de internationale rechtsorde.ppSancties zouden alle zaken die momenteel door het hof worden onderzocht ernstig ondermijnen, schrijven de landen. Ze benadrukken dat ze steun blijven geven aan de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van het strafhof.ppDe verklaring is onder meer ondertekend door het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk, en door landen als Afghanistan, Bangladesh, Congo en Sierra Leone.ph2Europese leiders ontstemdh2pPremier Schoof noemt de sancties die de VS instelt een verontrustend signaal. Hij zegt dat het ICC een cruciale rol speelt in het tegengaan van internationale misdrijven. Nederland hecht er veel waarde aan dat het hof onbelemmerd kan functioneren, zei Schoof na de ministerraad.ppOok de Duitse bondskanselier Scholz noemt het onjuist om het ICC sancties op te leggen. De VS brengt een instelling in gevaar die ervoor moet zorgen dat de dictators van deze wereld niet zomaar mensen kunnen vervolgen en oorlogen kunnen beginnen, zei Scholz.ppHet ICC heeft de sancties die door Trump zijn afgekondigd tegen functionarissen van het hof veroordeeld. Volgens het hof is het besluit van Trump erop gericht het onafhankelijke en onpartijdige juridische werk van de instelling te schaden.ppDe kans bestaat dat banken hun diensten voor het Strafhof opschorten. Dat zou dat de dagelijkse activiteiten van het Hof ernstig hinderen. Afhankelijk van hoe streng banken de sancties uitleggen, zouden alle financile transacties van het Hof kunnen worden opgeschort.ph2Arrestatiebevelenh2pTrump stelde gisteren per decreet de sancties in vanwege de arrestatiebevelen die het hof heeft uitgevaardigd tegen de Isralische premier Netanyahu en oudminister van Defensie Gallant voor hun rol in de Gazaoorlog.ppIn november vorig jaar maakte het hof de arrestatiebevelen bekend, tot woede van de Isralische regering en de VS. Netanyahu is op dit moment op bezoek in Washington.pp125 landen in de wereld zijn aangesloten bij het hof, dat mensen wereldwijd kan vervolgen voor oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en genocide. Nederland is bij het Strafhof aangesloten. De VS, China, Rusland en Isral niet.ph2Kabinet op zoek naar oplossingh2pAchter de schermen is het kabinet op zoek naar oplossingen die moeten voorkomen dat de ingestelde sancties tegen het ICC de rechtsinstelling plat zullen leggen. De ministeries van Buitenlandse Zaken en Financin zijn onder meer met Nederlandse banken in gesprek over de gevolgen van de sancties.ppBeide ministeries bevestigen de gesprekken na vragen van Nieuwsuur. In Den Haag en bij financile instellingen leven zorgen over de reikwijdte van de Amerikaanse sancties.p