Aruoba bir toplantıda, "Sanılırdı ki dünya diğer her şeyin etrafında döndüğü merkez. Galileo baktı, gördü ve dedi ki, 'Hayır, öyle değil.'" demişti (mealen).

(Güney Çeğin, A.Halim Karaosmanoğlu, "Takdim", Shusui Kōtoku, Emperyalizm" Yirminci Yüzyılın Canavarı 1901, Ankara, Nika Yayınevi, 2025)

iki yüzyıl boyunca ulusal izolasyon politikası izler. Buna ilaveten, Japonya'da modern kapitalizmin gelişmesi, Japonya'nın yayılmacılığını frenlemek bir yana, imparatorluğun ilerleyen dönemlerinde ivmelenmiştir..." +

bir atavizm olduğu yönündeki tezi, Japonya'nın modern emperyalizmi açısından da tatmin edici bir açıklama sunmamaktadır. Japonya ancak modern bir ordu ve donanma kurduktan sonra emperyalist bir devlet haline gelmiştir; oysa savaşçı bir kast tarafından yönetildiği önceki +

ve orta ölçekli tüccarlar ülkenin sömürge pazarlarına ilerlemesinin öncülerini oluşturmuştur.

Schumpeter'in perspektifi ise Kōtoku'nunkiyle daha örtüşür bir nitelik arz etmektedir. Ne var ki Schumpeter'in, emperyalizmin ölmekte olan bir savaşçı kastına bağlı +

Japon emperyalizmi, Hobson/Lenin hipotezindeki sıralamayı tersine çevirerek, güçlü bir kapitalizmin gelişmesinden ya da artı sermaye birikiminden önce gerçekleşmiştir. Japon kapitalistleri başlangıçta denizaşırı sömürgelere yatırım yapma konusunda isteksiz olduklarından, küçük +

ABD ve İngiltere'den büyük miktarlarda borç almak zorunda kalmıştır. Lenin'in tezinin aksine, zaibatsuların (ailelere ait sanayi ve finans holdingleri) simgelediği tekelci sermaye yirminci yüzyılın başlarında henüz emekleme aşamasındadır. +