Het gaat er al jaren over: de prijzen van de boodschappen in de supermarkt die door inflatie alsmaar lijken te stijgen. 85 procent van de mensen denkt dat levensmiddelen ook de eerste helft van dit jaar duurder zullen worden, komt naar voren uit een peiling van Ipsos.ppMaar in werkelijkheid vallen de prijsstijgingen in de supermarkt juist mee.ppZo bedroeg vorig jaar de inflatie op consumentengoederen en diensten bijvoorbeeld kleding of kappers 3,3 procent, terwijl voedingsmiddelen maar 1,1 procent in prijs stegen vergeleken met een jaar eerder.ppHoe komt het dan dat veel mensen toch inflatiepijn ervaren, terwijl de cijfers een ander verhaal lijken te vertellen Drie economen vertellen waarom we dit zo ervaren.ppOnze hersenen zijn gewoon traagppEen factor is de menselijke neiging om aan te nemen dat recente gebeurtenissen zich opnieuw zullen voordoen in de nabije toekomst. De inflatie was recent hoog, en dan gaan we onbewust denken en voelen dat dat nog steeds zo is. Onderzoekers noemen dat extrapoleren.ppMensen doen dat vaak met cijfers, blijkt uit onderzoek, zegt Kim Peijnenberg, hoogleraar huishoudeneconomie aan Tilburg University. Waarom onze hersenen zo traag zijn, daar is geen duidelijk antwoord op. Het is wel een typisch voorbeeld van verkeerde verwachtingen die wij als mensen scheppen over onze omgeving.ppWat is inflatie berhauptppEen andere factor is dat inflatie een lastig begrip is. Bijna een kwart van de respondenten wist niet hoe inflatie in elkaar zit, concludeerden onderzoekers bij de universiteit in Groningen.ppInflatie is een abstract begrip, zegt CBShoofdeconoom Peter Hein van Mulligen. Mensen letten vooral op de hoogte van de prijs en niet zozeer of iets duurder wordt. Dat je in de supermarkt nog steeds schrikt van hoge prijzen komt niet doordat ze in de laatste maand veel zijn gestegen. Het komt doordat mensen de prijzen van een paar jaar geleden nog steeds als normaal beschouwen.ppVandaar dat het begrip inflatie misschien vooral relevant is voor economen, zegt Van Mulligen. Maar voor consumenten telt vooral het prijspeil, denkt hij.ppAls je drinkt, rookt en huurt is het wel een ander verhaalppDaar komt bij dat het inflatiecijfer van het CBS een gemiddelde is. Maar in werkelijkheid hebben burgers een verschillend uitgavepatroon en ook verschillende lasten. De een ervaart daardoor meer inflatiepijn dan de ander.ppZo gingen vorig jaar de accijnzen op alcohol en tabak omhoog. Ook de huren stegen flink, concludeert Marike Knoef, hoogleraar economie en werkzaam aan de universiteiten in Groningen en Tilburg. De huur is een grote kostenpost. Dus als mensen zeggen dat de inflatie heel hoog is, kan dat in hun situatie ook zeker het geval zijn. Wie een koophuis heeft en een vaste rente heeft daar natuurlijk geen last van.ppEchokamereffectppOnderzoek toont aan dat mensen vaak een verkeerd beeld hebben van hoe hoog de inflatie daadwerkelijk is. Dat beeld baseren ze dus vaak op het recente verleden.ppDat dit een probleem is, constateerde de Europese Centrale Bank al vr de forse prijsstijgingen in 2022. Volgens hoogleraar Peijnenberg maken de inflatieverwachtingen van mensen enorm veel uit. Wanneer mensen de inflatie overschatten geven ze meer geld uit, omdat ze denken dat hun geld morgen minder waard zal zijn. Dat leidt alleen maar tot nog meer inflatie. Daarom is het belangrijk dat mensen een correct beeld hebben van de prijzen. Vaak zijn de stijgingen minder heftig dan wat ze denken.ppHoe krijg je voor elkaar dat mensen een reel beeld krijgen van de inflatie De economen zien hier een taak vooral journalisten, onderzoekers en overheidsinstellingen. Zij zouden duidelijk en specifiek moeten zeggen wat er duurder of goedkoper wordt, juist omdat er geen gemiddelde consument is.ppOok zouden ze steeds duidelijk moeten zeggen over welke periode de inflatiecijfers gaan.p