María Larumbe
banner
emelarumbe.bsky.social
María Larumbe
@emelarumbe.bsky.social
Did jaws evolve in order to create a new ecological niche, or did our ancestors fill an existing niche first, and then diversify? @mappingignorance.org 

Why jaws evolved - Mapping Ignorance
Ecosystems rebuilt themselves after major environmental disruptions. New research explains why jaws evolved and why they ultimately prevailed
mappingignorance.org
February 5, 2026 at 8:02 PM
Tras el descubrimiento de algunos extraños síndromes y trastornos neurológicos, se oculta el nombre de Gabrielle Charlotte Lévy, científica que a comienzos del siglo XX marcó un antes y un después en la neurología.

Gabrielle Charlotte Lévy, la neuróloga de las “estatuas vivientes” - Mujeres con ciencia
Yvonne Sorrel-Dejerine. Encefalitis letárgica. Neurología. Síndromes postencefalíticos. Síndrome de Roussy-Lévy. Neurooncología.
mujeresconciencia.com
February 5, 2026 at 6:03 PM
Más allá de la jugosidad de la historia y de la rapidez de los diálogos de Sorkin, "La red social" funciona como una ventana para observar de cerca cómo se tejen las estructuras sociales y las relaciones de poder.

La ciencia y la ética de La red social
"La red social" permite observar, con un alto grado de realismo, cómo se ensamblan técnica, ambición, estructuras sociales y poder.
culturacientifica.com
February 4, 2026 at 7:03 PM
Hizkuntzaren gramatika xeheak eta jorratuak izateak hizkuntza gutxituen normalizazioan lagun dezake eta biziberritze prozesuen pausoetako bat izan daiteke. @zientziakaiera.eus ren bidez

Zer da gramatika bat? - Zientzia Kaiera
Gramatika hitza egunerokoan ohikoa den arren, haren esanahia ulertzea ez da kontu erraza, termino honek hainbat adiera hartzen baititu.
zientziakaiera.eus
February 4, 2026 at 3:04 PM
Reposted by María Larumbe
Ez galdu otsaileko agenda:

   ◻️ Otsailak 4 · El secreto de la naturaleza emanaldi-solasaldia · Bergara
   ◻️ Otsailak 6 · #ZientziarenErtzetik · Durango
   ◻️ Otsailak 10 · #Agora, ezagutzaren plaza · Iurreta
   ◻️ Otsailak 12 · #DarwinenEguna · Bilbo

Informazio gehiago
https://katedra.eus/eu/agenda/
February 3, 2026 at 7:01 AM
Reposted by María Larumbe
Si dejamos que la IA tome decisiones por nosotros en exceso, corremos el riesgo de atrofiar nuestras propias habilidades: pensamiento crítico, empatía, creatividad, comprensión lectora, capacidad de escribir… 

https://mujeresconciencia.com/2026/01/30/inteligencia-artificial-y-derechos-digitales/
January 30, 2026 at 2:16 PM
El término #petricor, acuñado por Isabel Joy Bear junto a su colega de laboratorio Richard Thomas, proviene del griego “petra” (piedra) e “ichor”, que en la mitología clásica se refería a la sangre que corría por las venas de los dioses.

Otra vida científica fascinante en @mujeresconciencia.com
January 28, 2026 at 5:09 PM
Naturatik zuzenean edo zeharka jasotzen ditugun onurei ekosistemen zerbitzuak esaten zaie: hala nola, ur garbiaren ekoizpena, edo polinizazioa, besteak beste.

Naturak eskaintzen ditugun onura horiei buruz gehiago jakin nahi baduzu, ezinbesteko aukera duzu otsailaren 6an, Durangon.
Adi! Hurrengo astean beste hitzaldi-solasaldi berri bat izango dugu #ZientziarenErtzetik zikloan:

   ◻️ Ekosistemen zerbitzuak: naturaren onurak eta aukerak
   ◻️ Ibone Ametzaga Arregi 
   ◻️ Bizenta Mogel Biblioteka, Durango

https://f.mtr.cool/kfhqkqnbuu
January 28, 2026 at 7:52 AM
Reposted by María Larumbe
Un año más, el próximo 12 de febrero celebraremos el #DíaDarwin junto a @circuloesceptico.bsky.social :

   ◻️ 18:30
   ◻️ Biblioteca de Bidebarrieta (Bilbao)

https://katedra.eus/es/agenda/dia-de-darwin-2026/
January 26, 2026 at 11:32 AM
Esta tarde en #BidebarrietaCientífica conoceremos, entre otras cosas, algunos de los principios básicos de la cuántica y por qué motivo está tan de actualidad, de la mano de un experto en la materia, Aitor Bergara, director de EHU Quantum Center. A las 19:00 en la Biblioteca de Bidebarrieta.
Y esta tarde la primera #BidebarrietaCientífica del 2026:
   ◻️ Claves para entender el misterio de la cuántica
   ◻️ Aitor Bergara 
   ◻️ 19:00
   ◻️ Biblioteca de Bidebarrieta, Bilbao

https://f.mtr.cool/lsbjoobyza
January 21, 2026 at 10:46 AM
Artists in the Renaissance and Romantic periods would sometimes assume eccentric personalities to distinguish themselves as extraordinary individuals who had made Faustian bargains for their talents.
@mappingignorance.org 
The mad artist trope
The concept of the “mad artist” harks back to antiquity, but modern science says it does not work as many suppose it does
mappingignorance.org
January 20, 2026 at 9:15 AM
Hasta ahora solo algunos hongos y algas rojas soportaban temperaturas cercanas a los 60º. Sin embargo, una nueva especie de ameba (Incendiamoeba cascadensis) acaba de establecer un nuevo récord de resistencia  @culturacientifica.com
Una nueva especie de ameba bate el récord de resistencia al calor
"Incendiamoeba cascadensis", una de ameba aislada en manantiales geotérmicos de California, mantiene su actividad hasta los 64°C
culturacientifica.com
January 20, 2026 at 8:31 AM
La historia de la psicóloga que enseñó a los astronautas a vencer los mareos espaciales en 6 horas: Patricia S. Cowings vía @mujeresconciencia.com 
Patricia S. Cowings, la psicóloga que entrena a los astronautas para que no se mareen en el espacio - Mujeres con ciencia
Patricia S. Cowings. Fisiología. Psicología. Condiciones espaciales. Autogenic-Feedback Training Exercise. Mareo por movimiento.
mujeresconciencia.com
January 19, 2026 at 7:45 PM
Galdera saihestezina da: nola liteke animaliaren apendizeak material gogorrenak hausteko gai izatea eta hainbat kolperen ondorioz kalterik ez jasotzea?

@zientziakaiera.eus 
Mantis ganbak: eraso ultra azkarra eta ezkutu fononikoa - Zientzia Kaiera
Animalia erreinuan erregistratutako erasorik azkarrenetako bat mantis ganbarena da, boxeolari profesional baten ukabilkada baten parekoa.
zientziakaiera.eus
January 19, 2026 at 7:03 PM
Reposted by María Larumbe
Ya llega la primera #BidebarrietaCientífica del 2026:
   ◻️ Claves para entender el misterio de la cuántica
   ◻️ Aitor Bergara 
   ◻️ 21 enero
   ◻️ 19:00
   ◻️ Biblioteca de Bidebarrieta, Bilbao

https://f.mtr.cool/fhwscrzrlk
January 13, 2026 at 12:45 PM
Reposted by María Larumbe
Euskal Herriko "Ciencia Show" bakarrizketa zientifikoen ikuskizunaren edizio berria itzuliko da. Aste honetan 1.470 ikasle inguruk hartuko dute parte programatutako sei saioetan.

Informazio gehiago
Urte berriaz bueltan da Euskal Herriko Ciencia Show lehiaketa – EHUko Kultura Zientifikoko Katedra
Urte hasierarekin batera, Euskal Herriko Ciencia Show bakarrizketa zientifikoen ikuskizunaren edizio berria itzuliko da. EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Big Van Ciencia taldeak bultzatutako zientzia-hezkuntza ekimena da. Helburua da Bigarren Hezkuntzako ikasleen interesa sustatzea ikasketa z...
katedra.eus
January 12, 2026 at 3:31 PM
Reposted by María Larumbe
Ya llega la primera #BidebarrietaCientífica del 2026:
   ◻️ Claves para entender el misterio de la cuántica
   ◻️ Aitor Bergara 
   ◻️ 21 enero
   ◻️ 19:00
   ◻️ Biblioteca de Bidebarrieta, Bilbao

https://f.mtr.cool/ssgbvtsmlg
January 7, 2026 at 7:45 PM
Reposted by María Larumbe
La Cátedra de Cultura Científica de la EHU culmina un año de intensa actividad, con un programa marcado por la diversidad de formatos, temáticas y públicos, y la celebración de su 15º aniversario www.ehu.eus/es/web/campu... - www.ehu.eus vía @ehu.eus
December 22, 2025 at 9:19 AM
Los mamíferos marinos condensan 50 millones de años de innovación evolutiva, con una extraordinaria capacidad de adaptación para vivir. Más información en @culturacientifica.com 

La increíble historia evolutiva de los mamíferos marinos
Los mamíferos marinos viven en un mundo donde el oxígeno escasea y cada respiración debe ser gestionada de manera consciente.
culturacientifica.com
December 1, 2025 at 9:31 AM
Reposted by María Larumbe
📢 Bertsozientzia saioa: Abenduak 3, 11:00, Carlos Santamaría Zentroan. Amets Arzallusek eta Oihana Aranak ahotsa eta errima jarriko diete Ainara Sangronizek, Lide Aranak eta Josu Lopez-Gazpiok planteatutako gai zientifikoei, Kike Amonarrizek aurkeztutako ekitaldian. @katedra.eus
November 28, 2025 at 11:15 AM
Reposted by María Larumbe
Cada organismo que habita el mar deja a su paso diminutas trazas de su ADN. Estos fragmentos genéticos, suspendidos en el agua o depositados en los sedimentos, conforman lo que se conoce como ADN ambiental (eDNA).

https://culturacientifica.com/2025/11/14/del-adn-del-oceano-al-menu-de-las-ballenas/
November 14, 2025 at 4:15 PM
Udazkeneko koloreak maite badituzue, ez galdu @zientziakaiera.eus -ren artikulu hau.
Udazkeneko koloreen atzean dagoen zientzia - Zientzia Kaiera
Udazkenarekin batera zuhaitzetako hostoak kolorez aldatzen dira eta hostoek kolore horixka, marroixka edo gorrixka hartzen dute.
zientziakaiera.eus
November 17, 2025 at 1:05 PM
Reposted by María Larumbe
@katedra.eus ren helburuak eta ikuspegia Teknopolis-ek egindako erreportaje honetan ikus daitezke.

@ehu.eus @elhuyar.bsky.social @eitb.bsky.social

www.eitb.eus/eu/nahieran/...
Zientzia unibertsitatetik jendartera
Zientzia eta teknologia saioa.
www.eitb.eus
November 17, 2025 at 9:43 AM
El trastorno por déficit de atención con hiperactividad (TDAH) pudo haber sido una ventaja adaptativa para la supervivencia humana en el pasado.

Más información en este artículo de @mujeresconciencia.com

mujeresconciencia.com/2025/11/14/m...
Más inteligentes pero también más vulnerables a los trastornos mentales: el precio de la evolución - Mujeres con ciencia
Precio de la evolución. Inteligencia. Trastorno mental. Déficit de atención con hiperactividad. Ventaja adaptativa. TDAH.
mujeresconciencia.com
November 17, 2025 at 11:00 AM
Gaur egun badirudi zientzialariek “seigarren zentzumen” bat aurkitu dutela eta enpirikoki demostratu ere egin dutela.
Ez galdu @ikerbadiola.bsky.social -en artikulu hau @zientziakaiera.eus -en.

Seigarren zentzumena gure mikrobiotan egongo ote da? - Zientzia Kaiera
Deskribatu den zentzumen neurobiotikoak hesteetako mikrobiotaren gainean jartzen du fokua eta ateak zabaltzen dizkio asetze-sentsazioari.
zientziakaiera.eus
November 13, 2025 at 1:03 PM